-A A +A

Қазақстанда нотариат пен адвокаттық қызмет институттарының реформалары күтілуде

Бүгін Үкімет сағаты барысында әділет министрі Марат Бекетаев нотариат пен адвокаттық қызмет институттарының одан әрі даму және реформалау реформасын ұсынды. Соның ішінде, Әділет министрлігінің басшысы елдегі заңгерлер тапшылығын атап өтті. Олардың саны азаматтардың құқықтық көмекке толық қолжетімділігі үшін жеткіліксіз.

Орта есеппен, 1 заңгерге 3900 азаматтай келеді. Осы көрсеткіш, мысалы, Италияда 260 адам, ал Германия мен Англияда тиісінше 500 және 900 азамат.

Марат Бекетаев Қазақстанда құқықтық қызметтердің жетіспеушілігі бар екенін хабарлады. Министр, осындай қызметтерге мұқтаж азаматтар оларды ала алмайтынын немесе көтеріңкі бағамен алатынын атап өтті.

Ресми мәліметтерге сәйкес, 2013 жылдан бастап 2016 жылға дейінгі кезеңде шамамен 300 адамға немесе 6,5 % адвокаттар санының шамалы артуы байқалды (жылына орта есеппен 4320 бастап 4609 дейін 2,1 %).

«Заңгер болу үшін, жоғары заңгер білімі болу, адвокаттар алқасында алты айдан бір жылға дейін тағылымдамадан өту, аттестаттау процесінен өту және адвокаттар алқасы мүшелеріне кіру керек.

Тағылымдама ақылы болып табылады, оның бағасы жылына 140 мыңнан 280 мың теңгеге дейін. Алқаға кіру үшін бастапқы жарна сомасы аймаққа байланысты 700 мыңнан 800 мың теңгеге дейін құрайды.

Жарна көлемін тағайындау, Заңға сәйкес, аймақтық адвокаттар алқасы құзыретіне жатады. Үміткер адвокат мәртебесін алу үшін бірнеше күрделі процедуралардан өтуі тиіс және шамамен 1 млн теңге төлеуі керек», - деп Марат Бекетаев айтты.

Процедураларды жеңілдету үшін, Әділет министрлігі Республикалық алқасымен бірлесе отырып, бастапқы жарнаны 100 АЕК (226.900 теңге) дейін және тағылымдаманың айына 5 АЕК (11345 теңге) дейін азайту мәселелері талқылануда.  

Осы шаралар адвокаттар санының артуына әкеледі деп күтілуде, себебі шығындар сомасы екі есе көп қысқаратын болады. Өз кезегінде, адвокаттық корпусы санының өсуі оның ішінде бәсекелестікті арттырады және көмек көрсету үшін қаламақы сомасының азаюына әкеледі. Сонымен қатар, бәсекелестік адвокаттардың өз біліктілігін арттыруына талпындырады. Тиісінше, құқықтық көмек сапасының және оның халыққа қолжетімділігінің жақсаруы керек. Әділет министрі сондай-ақ, адвакаттық қызметтің ұйымдастыру түрлері және осы саладағы одан әрі өзгерістері туралы әңгімеледі. Осыдан басқа, Марат Бекетаев «Probono» жүйесін іске асыру қажеттігі жайында хабарлады.

«Probono» іске асыру үшін адвокаттардың бюджеттік өтемақысыз жылына белгілі бір сағат санында азаматтарға құқықтық көмек көрсетуін міндеттеу қажет. Бұл жағдайда, адвокат тоқсан сайын алқаға осы көмекті көрсеткені туралы есептеме беруі тиіс. «Probono» халықтың әлеуметтік осал топтарына тегін заңгерлік көмек көрсету аясын қозғайды. Жүйе клиентпен заңгер таңдаудағы ең маңызды белгілердің бірі болып табылады. «Probono» жүйесі аясындағы сапалы жұмыс адвокатқа сенімді арттырады және оған айтарлықтай жетістіктің белгісі болып табылады», - деп Марат Бекетаев хабарлады. Осыдан кейін, Әділет министрлігінің басшысы нотариат институтының дамуы және реформалауы жөнінде жоспарларымен бөлісті.

«2015 жылдан бастап нотариаттық қызметпен айналысу құқығына үміткерлер санының төмендеуі байқалады. Бұл екі факторларға байланысты. Бірінші - нотариаттық қызмет нарығында сұраныс пен ұсыныстың тұрақтануы болып табылады. Нарық механизмдері халықтың нотариалдық қызметтерді толық қамтуына қол жеткізуге мүмкіндік берді.

Екінші - заңнаманы реформалау, процедураларды жеңілдету мен техниканың дамуы нотариалды қызметтер сұранысын қысқартты.

Нотариаттық қызметтің тиімділігі 2011 жылы Бірыңғай нотариаттық ақпараттық жүйесін (БНАЖ) «Е-нотариат» енгізу арқасында ұлғайды.

Электрондық жүйе нотариустардың республикалық және аумақтық палаталарымен және Әділет министрлігімен өзара әрекеттестігін жеңілдетеді», - деп Марат Бекетаев хабарлады.

Әділет министрлігі басшысының айтуынша, қазіргі уақытта нотариустарды оқытуда және біліктілігін арттыруда елеулі мәселелер бар, осы бағыттағы жұмыс әрқашан тиімді жүргізілмейді.

«Нотариустарды адвокаттық қызмет ұқсастығы бойынша тұрақты түрде өз біліктілігін арттыруда міндеттеу қажет. Қызмет көрсету сапасын жақсарту үшін тағы бір тетік мамандыққа қол жеткізу үшін талаптарды біртіндеп ұлғайту болып табылады», - деп Марат Бекетаев қорытындылады.