-A A +A

"Қазақстан Республикасының кейбір конституциялық заңдарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Конституциялық заң жобасы бойынша Әділет министрі М.Б.Бекетаевтің баяндамасы

Құрметті Нұрлан Мәжитұлы!
Құрметті депутаттар, шақырылғандар!
Конституциялық заң жобасы Президенттің заң шығару бастамасы тәртібімен әзірленген. Ол жеке конституциялық заңдарды Конституциядағы түзетулерге сәйкес келтіру үшін бағытталған.
Өзгертулер сегіз Конституциялық заңдарға енгізіледі («Сайлау туралы», «Парламент және оның депутаттарының мәртебесi туралы», «Республикалық референдум туралы», «Үкімет туралы», «Президент туралы», «Конституциялық Кеңес туралы», «Тұңғыш Президенті - Елбасы туралы», «Сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі туралы»).
Бірінші. «Президент туралы» Конституциялық Заңында Президенттің өкілеттіктері конституциялық түзетулерге сәйкес келтіріледі.
Атап айтқанда, Президент Парламент Мәжілісімен консультациялардан кейін Премьер-Министр енгізген ұсынумен Үкімет мүшелерін қызметке тағайындайды.
Сонымен қатар, Парламент депутаттары Конституцияда бекітілген тәртіппен (57-бап 6-тармақша) Үкімет мүшесін қызметінен босату туралы өтініш жасаған жағдайда, Президент оны қызметінен босатады.
«Президент туралы» Конституциялық заңнан Президенттің келесі заң шығару функциялары алып тасталады:
-​ заң күші бар жарлықтарды шығару,
-​ заң жобасын шұғыл деп жариялау,
-​ Үкiметке заң жобасын Мәжiлiске енгiзудi тапсыру, және
-​ Үкімет актілерінің күшін жою.
Екінші. «Тұңғыш Президент - Елбасы туралы» Конституциялық заңында Қазақстанның Тұңғыш Президентінің «Елбасы» ретіндегі атауы мен мәртебесіне қатысты түзетулер енгізіледі.
Үшінші. «Парламент және оның депутаттарының мәртебесi туралы» Конституциялық заң жаңа жиырма екі де бір (22-1) бабымен толықтырылады. Ол Үкімет мүшелері кандидатураларын Мәжіліспен келісу тәртібін анықтайды.
Консультациялар Мәжілістің тиісті тұрақты комитеттерінде өтетін болады. Тиісті кандидатураларды Премьер-Министр, немесе ол өкілеттік берген лауазымды тұлға ұсынады.
Әрбір талқыланатын кандидатура жөнінде Мәжілістің тиісті комитеті қорытынды шығаратын болады.
Төртінші. «Үкімет туралы» Конституциялық заңында, конституциялық түзетулерге сәйкес, Үкімет құрамына кірмейтін орталық атқарушы органдарды жою бойынша өзгерістер енгізіледі.
Сонымен қатар, Үкіметтің Президент пен Парламент арасындағы қарым-қатынасын реттейтін нормалар бекітіледі.
Үкімет Парламент Мәжілісінің өкілеттік мерзімі аяқталғанша қызмет етеді және жаңадан сайланған Парламент Мәжілісінің алдында өкілеттігін тоқтатады.
Бесінші. «Сайлау туралы» Конституциялық заңында сайлаушылар мен сайлау үдерісіне қатысушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру мақсатында түзетулер көзделген.
Президенттікке кандидатқа қойылатын қосымша талаптар енгізіледі. Олар:
-​ мемлекеттік қызметте немесе сайланатын мемлекеттік лауазымдарда кемінде 5 жыл тәжірибесінің болуы,
-​ міндеттерін орындауға кедергі болатын аурулардың жоқтығын растау. (Ол үшін медициналық куәландыру өтеді)
Алтыншы. «Конституциялық Кеңес туралы» Конституциялық заңға өзгеріске сәйкес Президенттің адам және азамат құқықтары мен бостандықтарын қорғау, мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысты өтінішті Конституциялық Кеңеске жолдау құқығы көзделген.
Өз кезегінде Конституциялық Кеңеске жүгінудің және Кеңестің шешім қабылдауының салдары анықталады.
Жетінші. «Сот жүйесі мен судьялардың мәртебесі туралы» Конституциялық заңға Жоғарғы Соттың сот практикасын түсіндіру функциясын жүзеге асыруды нақтылауға бағытталған түзетулер енгізіледі.
Сонымен қатар, судьялыққа кандидаттарға конкурстық талаптар белгіленеді. Оларды күшейту мақсатында аудандық сот судьясы кандидаттарының жасы қайта қаралады (25-тен 30-ға дейін).
Сегізінші. «Республикалық референдум туралы» Конституциялық заңға өзгертулер енгізіледі.
Референдумда Республиканың біртұтастығы мен аумақтық тұтастығы, оны басқару нысаны, және Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті - Елбасының мәртебесі мәселелері қарастырылмайды.
Конституциялық заңның жобасын қабылдау мемлекеттік бюджеттен қосымша қаражатты талап етпейді.
 
Назарларыңызға рақмет!